Dakwerk is vakwerk. Het is een prachtig beroep, maar het brengt risico’s met zich mee die je niet moet onderschatten.
Een ongeluk zit in een klein hoekje, en een val van hoogte kan verstrekkende gevolgen hebben.
Daarom is een goede veiligheidshelm met een stevige kinband niet alleen een goed idee, maar vaak een harde eis. In dit artikel duiken we in de wereld van helmen voor dakwerkers. We kijken naar de normen, de technische details en hoe je de juiste helm kiest. Want jouw veiligheid staat op één, en dat begint bij goed materiaal.
Stel je voor: je staat op een schuin dak, je evenwicht verliest en je valt. Een helm kan het verschil betekenen tussen een ongeluk met ernstige gevolgen en een ongeluk waar je zonder kleerscheuren vanaf komt. Een helm vangt de impact op, maar dat is niet het enige.
Als je valt, kan je hoofd naar achteren klappen. Zonder kinband schiet de helm direct van je hoofd af, waardoor je alsnog onbeschermd raakt.
De kinband houdt de helm stevig op zijn plek, ook tijdens een val of een harde windstoot. In Nederland ben je als werkgever verplicht om te zorgen voor goed persoonlijk beschermingsmateriaal (PBM).
Volgens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) moet je als dakwerker beschermd worden tegen vallende voorwerpen en valgevaar. Een helm die voldoet aan de juiste normen is hierin een cruciale schakel. Het is niet alleen een stukje metaal of kunststof op je hoofd; het is je verzekering voor de dagen erna.
Als je op zoek gaat naar een helm, kom je al snel twee normen tegen: EN 397 en EN 12492. Het zijn de Europese standaarden die bepalen wat een helm mag en moet kunnen.
Ze lijken op elkaar, maar er zit een wezenlijk verschil in de toepassing en de eisen. Deze norm is de meest bekende en wordt gezien als de basisstandaard voor veiligheidshelmen. Een helm die voldoet aan EN 397 is getest op impact en bescherming tegen vallende voorwerpen.
De helm moet een impact van 6 meter hoogte kunnen absorberen, met een maximale kracht van 4 Joule.
De helm mag niet te ver doorbuigen; de maximale verplaatsing is 15 millimeter. Dit voorkomt dat je hersenen te hard worden geschud. Helmen die voldoen aan EN 397 zijn er in allerlei soorten en maten, van lichtgewicht kunststof tot metalen exemplaren. Ze zijn vaak geschikt voor algemeen industriële toepassingen.
Voor simpel dakwerk op lage hoogte kan een EN 397 helm soms volstaan, maar er is een belangrijke kanttekening: deze norm test de helm niet op stabiliteit bij een val vanaf de zijkant (rotatie). Bij dakwerk is dat risico vaak groter.
Als je serieus op daken werkt, kom je al snel uit bij norm EN 12492. Deze norm is specifiek ontwikkeld voor sportklimmen en werken op hoogte. Waar EN 397 zich richt op vallende objecten van bovenaf, test EN 12492 de helm op veel meer fronten.
De eisen zijn strenger. De helm moet een impact van minimaal 5 Joule absorberen (iets meer dan EN 397), maar het echte verschil zit in de test voor rotatie.
Een helm die voldoet aan EN 12492 is getest op stabiliteit wanneer je hoofd heen en weer draait of kantelt. Dit is essentieel bij een val die niet recht naar beneden gaat, maar waarbij je zijwaarts terechtkomt. Een helm met EN 12492 is vaak ook uitgerust met een beter ventilatiesysteem en een comfortabeler fit, omdat deze norm ook eisen stelt aan het comfort en de pasvorm bij langdurig dragen. Voor dakwerkers is dit de standaard die je zoekt.
Veel mensen denken dat een kinband alleen maar voorkomt dat de helm van je hoofd waait. Dat is zo, maar er is meer.
De kinband moet de helm op zijn plek houden tijdens een val, zonder dat deze je keel of ademhaling belemmert.
Hier komt de IMPA-code om de hoek kijken. IMPA staat voor International Marine Purchasing Association. Hoewel het van oorsprong een maritieme standaard is, wordt de IMPA-code ook breed gebruikt in de bouw en industriële sector voor persoonlijke beschermingsmiddelen.
De code beschrijft hoe een kinband bevestigd moet zijn aan de helm en aan je lichaam. De meest voorkomende codes zijn IMPA 1, IMPA 2 en IMPA 3.
Voor dakwerk en hoogwerkers is IMPA 2 vaak de standaard. Deze code garandeert dat de kinband stevig is bevestigd en niet zomaar los kan schieten. Een kinband die voldoet aan IMPA 2 heeft een specifieke lengte, sterkte en sluiting. Het is cruciaal om te controleren of je helm en kinband voldoen aan deze code.
Een verkeerde bevestiging kan leiden tot een helm die losschiet bij een val, met alle gevolgen van dien.
Kinbanden zijn er in verschillende materialen. Nylon is een populaire keuze omdat het sterk, licht en comfortabel is. Polyester is iets goedkoper, maar kan na verloop van tijd wat minder elastisch worden.
Metaal wordt ook gebruikt, vooral in extreme omstandigheden, maar dat is zwaarder en minder comfortabel voor dagelijks gebruik. Combineer dit altijd met een veilige uitrusting, zoals wanneer u ABS Lanyard valbeveiligingslijnen vergelijken wilt. Een goede kinband heeft een verstelbare sluiting.
Een micrometrische sluiting (draaiknop) of een snelsluiting zorgt ervoor dat je de band strak kunt zetten zonder dat deze knelt. De band moet zo versteld kunnen worden dat deze comfortabel onder de kin aansluit, zonder te wrijven of te snijden. Een te losse kinband is net zo gevaarlijk als een te strakke.
Naast de norm en de kinband is het materiaal van de helm zelf bepalend voor het comfort en de bescherming. De meeste helmen voor dakwerk zijn gemaakt van kunststof, vaak polyethyleen (PE) of polypropyleen (PP).
Deze materialen zijn licht, goedkoop en bieden uitstekende bescherming tegen vallende voorwerpen. Ze zijn bovendien bestand tegen water en chemicaliën, wat handig is op een dak. Metaal (meestal aluminium) wordt nog steeds gebruikt in situaties waarbij hitte of extreme slijtage een rol spelen.
Metaal is sterker, maar ook zwaarder en geleidt hitte en kou sneller.
Voor de meeste dakwerkers is een lichtgewicht kunststof helm de beste keuze. Een helm is meer dan alleen een beschermlaag. Tegenwoordig zitten er veel slimme features op:
Er zijn veel merken op de markt, van budget tot premium. Hieronder een paar bekende namen en wat je kunt verwachten.
Merken als Stahl en 3M bieden helmen die voldoen aan de normen tegen een scherpe prijs. Een helm van Stahl die voldoet aan EN 397 is vaak al te vinden voor een bedrag tussen de €30 en €50.
Voor een helm die voldoet aan EN 12492 ben je iets meer kwijt, rond de €50 tot €70. 3M heeft een breed assortiment en biedt vaak helmen met extra ventilatie en comfort voor een redelijke prijs. Petzl is een topmerk als het gaat om klim- en valbeveiliging. Hun helmen zijn licht, comfortabel en voldoen aan de strengste normen.
Een Petzl helm voor dakwerk (vaak de “Vertex” of “Boreo” series) kost al snel tussen de €80 en €150.
Je betaalt voor innovatie, duurzaamheid en een superieure pasvorm. Briko is een Italiaans merk dat bekend staat om sportieve helmen, maar ze hebben ook een lijn voor industriële toepassingen. De kwaliteit is hoog en de prijs ligt in het middensegment, tussen de €60 en €120.
De keuze voor een merk hangt af van je budget en hoe vaak je de helm gebruikt. Als je dagelijks op daken werkt, is investeren in een comfortabele, lichte helm het waard. Voor incidenteel gebruik kan een basis helm van EN 397 voldoen, mits je bij het valharnas kiezen goed op de details let en de juiste kinband hebt.
Een helm gaat niet eeuwig mee. Regelmatig onderhoud is essentieel om de veiligheid te garanderen.
Inspecteer je helm voordat je begint met werken. Controleer op: Heb je een val gehad met de helm op? Vervang deze direct, ook als je geen zichtbare schade ziet.
De binnenkant kan beschadigd zijn, waardoor de impact-absorptie is verminderd. Bewaar je helm op een koele, droge plaats.
Laat hem niet in de hete zon op de achterbank van je auto liggen; hitte en UV-licht maken het plastic broos. Maak de helm schoon met lauw water en een milde zeep. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen of oplosmiddelen, deze kunnen het materiaal aantasten.
De keuze voor een helm met kinband voor dakwerk draait om drie dingen: de juiste norm (liefst EN 12492), een veilige IMPA-gekeurde kinband en een materiaal dat bij jouw werk past. Vergeet daarnaast niet om de juiste antislipschoenen voor dakwerkzaamheden te kiezen; laat je niet leiden door de laagste prijs, maar kijk naar de totale kwaliteit en het comfort.
Een helm die je niet comfortabel vindt, wordt namelijk sneller afgedaan, en dat is precies wat je niet wilt. Investeer in een helm van een gerenommeerd merk zoals Petzl, Stahl of 3M, en zorg dat je hem regelmatig inspecteert. Veilig werken op hoogte begint bij jezelf, maar de juiste uitrusting is je beste partner.
Blijf veilig, werk slim en zorg goed voor je materiaal. Zo kom je elke dag weer heelhuids van het dak.