Veilig werken op EPDM dakbedekking

Willem Jansen

Gecertificeerd valbeveiliging installatie en keuring expert

Een EPDM dak is een prachtig stukje techniek. Het ligt er strak op, het gaat jaren mee en het houdt je huis droog.

Maar voordat je zomaar je schoenen op dat rubberen oppervlak zet, even stilstan.

Want werken op hoogte is nooit zonder risico. Vooral op een EPDM dak – dat vaak glad is en gevoelig voor beschadigingen – moet je weten wat je doet. In dit artikel lees je precies hoe je veilig te werk gaat, zonder ingewikkelde technische taal. Lekker simpel, scherp en direct. Laten we beginnen.

Waarom EPDM zo populair is (en waarom je voorzichtig moet zijn)

EPDM, oftewel Ethylene Propylene Diene Monomer, is een synthetisch rubber. Je ziet het vooral op platte daken van woningen en schuren.

Het materiaal is supersterk, buigzaam en kan goed tegen weer en wind.

Fabrikanten als Firestone en Carlisle staan garant voor een levensduur van wel 25 tot 30 jaar. Dat is lang. Maar die populariteit heeft een reden: het is een relatief eenvoudig systeem. De meeste EPDM-daken zijn 'single-ply', wat betekent dat het uit één laag bestaat.

Die laag is meestal 2 tot 4 millimeter dik. Omdat het zo soepel ligt, lijkt het soms alsof je er zo overheen kunt rennen. Toch is dat niet zonder risico. De textuur is glad, vooral als het nat is, en het rubber is gevoelig voor scherpe voorwerpen. Een ongeluk zit in een klein hoekje, maar met de juiste voorbereiding voorkom je ellende.

De grootste gevaren op een EPDM dak

Voordat je de ladder opgaat, moet je de risico's kennen. Op een EPDM dak kom je de volgende gevaren tegen:

• Uitglijden: Dit is de nummer één boosdoener. EPDM is van nature glad, en als er mos, algen of regenwater op ligt, wordt de grip minimaal.
• Vallen van hoogte: Een val vanaf een plat dak kan ernstig zijn. Zelfs op een lage hoogte kan een verkeerde landing voor flinke blessures zorgen.
• Schade aan het dak: Werken op EPDM vereist voorzichtigheid. Een verkeerd geplaatste ladder of scherpe schoenzool kan het rubber beschadigen. En een beschadigd dak lekt.
• Temperatuur: Rubber reageert op temperatuur. Bij extreme hitte wordt EPDM zachter en minder belastbaar. Bij kou wordt het harder.
• Brandgevaar bij lassen: Bij het verwerken van EPDM worden soms naden gelast. Dit kan met hete lucht (warm lassen) of lijm (koud lassen). Bij warm lassen komen dampen vrij die je niet wilt inademen.

Veiligheidsmaatregelen: Jouw bescherming op hoogte

Veiligheid begint bij jezelf, maar ook bij je materiaal. Je hoeft geen professional te zijn om veilig te werken, maar je moet wel de basisregels volgen. PBM is je eerste verdedigingslinie.

Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM)

Zonder deze spullen stap je het dak niet op. Naast je uitrusting bepaalt je gedrag hoe veilig het is.

• Valbeveiliging: Een valharnas is essentieel. Zorg ervoor dat je een valbeperkende lijn (valdemper) gebruikt die geschikt is voor de hoogte. Koppel dit systeem vast aan een stevig ankerpunt op het dak of het gebouw.
• Veiligheidsschoenen: Kies schoenen met een olie- en zuurbestendige zool die goed grip biedt. Gladde zolen zijn uit den boze.
• Handschoenen: Handschoenen beschermen niet alleen tegen kou of hitte, maar ook tegen scherpe randen van dakranden of materialen.
• Helm: Een bouwhelm beschermt je hoofd tegen vallende objecten, bijvoorbeeld als je met meerdere mensen op het dak werkt.
• Veiligheidsbril: Vooral bij het snijden of lassen van EPDM is een bril nodig om stof en deeltjes uit je ogen te houden.

De juiste werkprocedures

• Inspecteer het dak voordat je begint: Loop het dak na op losse delen, gaten of beschadigingen. Zie je iets? Repareer het eerst of werk eromheen.
• Gebruik de juiste ladder: Zet je ladder stabiel. Gebruik een ladder die lang genoeg is (minimaal 1 meter boven de dakrand uitsteken) en zet deze op een vlakke ondergrond. Gebruik een ladderstandaard om te voorkomen dat de ladder wegglijdt.
• Werk in teamverband: Werk je alleen? Zorg dan dat iemand beneden weet dat je op het dak bent. Werken in tweetallen is altijd veiliger.
• Beweging beperken: Probeer niet onnodig heen en weer te lopen. Plan je werkzaamheden zodat je zo min mogelijk hoeft te verplaatsen.
• Weersomstandigheden: Werk nooit op een EPDM dak bij regen, harde wind of extreme hitte. Bij regen is de gladheid gevaarlijk; bij hitte kan het rubber zacht worden en beschadigen.

Specifieke aandachtspunten voor EPDM

EPDM is geen beton of pannen. Het materiaal heeft eigenaardigheden die je moet respecteren.

De textuur en grip

EPDM lijkt misschien stroef, maar dat valt tegen. Vooral als het dak nieuw is of net gereinigd, is de grip minimaal. Als je moet knielen of hurken, gebruik dan een dikke rubberen mat of een werkplatform om je evenwicht te bewaren.

Temperatuurgevoeligheid

EPDM reageert op de zon. Op een hete zomerdag kan het oppervlak oplopen tot wel 60 graden Celsius.

Dit maakt het rubber zacht. Als je dan zware materialen op het dak legt, kunnen er deuken ontstaan. Werk bij voorkeur in de vroege ochtend of late avond als de temperatuur wat lager is. Als je EPDM moet snijden, gebruik dan een scherp mes.

Snijden en verwerken

Een bot mes geeft meer weerstand en verhoogt het risico op uitglijden. Bij het aanbrengen van lijm (koud lassen) of bij het lassen van naden, zorg voor goede ventilatie.

De dampen kunnen hoofdpijn veroorzaken. Draag altijd een masker als je in een slecht geventileerde ruimte werkt. EPDM wordt vaak op een isolatielaag gelegd.

Let op de ondergrond

Die isolatielaag kan zacht zijn (bijvoorbeeld PIR of EPS). Als je hierop stapt, voelt het soms onstabiel.

Zorg dat je je gewicht verdeelt en loop bij voorkeur op de dragende delen van het dak (bijvoorbeeld de betonvloer eronder) als dat mogelijk is.

Wat te doen als het misgaat?

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen kan er iets gebeuren. Een val of een ongeluk met gereedschap. Blijf kalm en handel snel.

• Val met valbeveiliging: Als je valt en je harnas houdt je tegen, hang dan rustig stil. Probeer niet zelfstandig de lijn los te maken terwijl je in de lucht hangt. Roep om hulp of gebruik je radiofoon om collega's te waarschuwen.
• Blessures: Bij een val zonder valbeveiliging of een snijwond, verlaat het dak direct als het kan. Zoek medische hulp, ook als de verwonding mee lijkt te vallen. Een infectie door dakvuil kan serieus zijn.
• Brand: Als er bij het lassen brand ontstaat, blus deze direct met een poederblusser. Water is minder effectief op rubber en kan de schade vergroten.

Onderhoud en inspectie: Voorkom problemen

Veilig werken op EPDM begint bij een goed onderhouden dak. Door schade aan dakbedekking te voorkomen tijdens onderhoud, blijft uw dak in topconditie. Een dak vol mos of takken is immers een valkuil.

• Inspectie: Loop minimaal twee keer per jaar het dak na. Kijk naar naden, dakdoorvoeren en de dakranden.
• Reiniging: Verwijder bladeren, takken en mos. Gebruik een zachte borstel en geen schuurmiddelen die het rubber aantasten. Een sopje van groene zeep is vaak voldoende.
• Reparatie: Kleine beschadigingen kun je zelf plakken met een EPDM reparatieset. Voor grotere schade schakel je een professional in.

De kosten van veiligheid

Veilig werken kost geld, maar het is een investering die zich terugbetaalt. Een compleet PBM-pakket (harnas, lijn, helm, schoenen) kost tussen de €150 en €300 per persoon.

Dat is een fractie van de kosten die een ongeluk met zich mee kan brengen.

De kosten voor EPDM dakbedekking zelf liggen tussen de €10 en €20 per vierkante meter, inclusief installatie. Als je zelf op het dak werkt, bespaar je op arbeidskosten, maar neem de veiligheidskosten serieus. Het is beter om een keer te veel uit te geven aan goed materiaal, dan achteraf spijt te hebben.

Conclusie

Werken op EPDM dakbedekking vraagt om respect voor het materiaal en de hoogte.

Door de juiste PBM te dragen, de juiste procedures te volgen en rekening te houden met de specifieke eigenschappen van rubber, minimaliseer je risico's. Of je nu een professional bent of een doe-het-zelver, veiligheid gaat altijd voor. Zorg dat je goed voorbereid bent, zodat je met een gerust hart je dak op kunt.