Verschil tussen NEN-EN 795 en CEN/TS 16415
Stel je voor: je staat op een dak. Misschien wel op een flat van tien verdiepingen.
De wind waait, en je hebt zojuist je valbeveiliging aangeklikt. Je wilt erop kunnen vertrouwen dat die ene karabijnhaak het houdt.
In de wereld van valbeveiliging zijn er twee namen die je continu tegenkomt: NEN-EN 795 en CEN/TS 16415. Ze klinken als suffe technische codes, maar ze bepalen letterlijk of je veilig bent of niet. In dit artikel leg ik je, zonder ingewikkelde jargon-brij, precies uit wat het verschil is, welke norm je wanneer moet gebruiken en waarom dit verschil zo belangrijk is voor jouw veiligheid op hoogte.
De basis: NEN-EN 795, de persoonlijke held
Stel je NEN-EN 795 voor als de standaard die gaat over wat jij als individu op je lichaam draagt.
Het is de Europese norm die specifiek kijkt naar persoonlijke valbeveiligingsmiddelen. Denk hierbij aan je valgordel, je vallijn of je valharnas. Deze norm is al een tijdje een begrip en werd in 2019 nog geüpdatet om mee te gaan met de tijd.
De drie categorieën van NEN-EN 795
Deze norm is vooral gericht op het product zelf. Voldoet het materiaal aan de eisen?
Is het sterk genoeg? De norm deelt de middelen in drie categorieën om het overzichtelijk te houden.
Om te bepalen welk middel je nodig hebt, kijk je naar de categorie. Stel je de situaties voor van laag naar hoog: Categorie A (Lage positie): Dit zijn de middelen voor werk op lage hoogte. Denk aan het werken op een dakrand of een steiger waar je niet ver kunt vallen.
De eisen hier zijn vooral gericht op comfort en stabiliteit. Een voorbeeld is een simpele valgordel met één bevestigingspunt.
De norm eist hier dat het materiaal sterk en duurzaam is, maar de techniek is relatief eenvoudig. Categorie B (Hogere positie): Ga je hogerop, bijvoorbeeld op een ladder of een hoogwerker? Dan kom je in Categorie B.
Hier wordt het serieuzer. Je hebt vaak meerdere bevestigingspunten nodig en systemen die een val opvangen zonder dat je hard tegen een obstakel klapt.
Denk aan complexere gordels of lijnen die wat meer bewegingsvrijheid bieden, maar wel veilig zijn bij een val. Categorie C (Valnetten en -zeilen): Dit is een categorie die je vaak ziet bij grotere projecten. Dit zijn geen producten die je draagt, maar systemen die je opzet om een valzone te creëren.
Denk aan netten die langs een gevel hangen. De norm stelt hier hoge eisen aan de sterkte en elasticiteit van het net, zodat het de val energie goed opvangt.
CEN/TS 16415: De systeemdenker
Waar NEN-EN 795 kijkt naar het product, kijkt CEN/TS 16415 naar het hele plaatje. Deze norm (een Technische Specificatie uit 2017) gaat over het valbeveiligingssysteem.
Het gaat niet alleen om wat je draagt, maar om hoe alles met elkaar verbonden is.
Wat maakt CEN/TS 16415 anders?
Stel je voor: je hebt een perfecte gordel (volgens NEN-EN 795), maar je bevestigingspunt op het dak is losgeroest. Voor een betrouwbare verankering kies je vaak voor NEN-EN 795 klasse D railsystemen. Dan ben je alsnog niet veilig. CEN/TS 16415 pakt dat aan.
Het zorgt ervoor dat de hele keten klopt: van de ankerpunten op het dak tot de karabijnhaak, en zelfs de training van de gebruiker. Deze norm is een stuk uitgebreider. Het draait om drie pijlers: 1.
Het hele systeem certificeren: In plaats van alleen een product te testen, moet hier het complete systeem worden goedgekeurd.
Dit betekent dat de ankerpunten, de lijnen én de valstopper samen als een eenheid worden getest. 2.
De Fall Energy Absorber (FEA): Een cruciaal onderdeel in deze norm is de valdemper (FEA). Bij een val wil je niet dat de kracht te groot wordt op je lichaam. De FEA zorgt ervoor dat de schok wordt geabsorbeerd.
CEN/TS 16415 stelt specifieke eisen aan hoe deze demper werkt en hoeveel energie hij kan opnemen.
3. Installatie en onderhoud: Het is niet genoeg om het systeem te kopen; het moet volgens strikte regels worden geïnstalleerd en onderhouden. De norm vereist een risicoanalyse en goede instructies voor gebruikers.
Wanneer gebruik je welke norm?
Hier komt het praktische verschil. De keuze hangt af van wat je doet en hoe hoog je bent. Voor grotere oppervlakken zijn NEN-EN 795 klasse C lijnsystemen ideaal, terwijl de standaard NEN-EN 795 geschikt is voor individuele taken waarbij je zelf de controle hebt over je lijn en ankerpunt.
Het is de standaard voor persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). Als je als schilder een dagje op een lager dak werkt, volstaat een product dat voldoet aan NEN-EN 795 vaak prima.
CEN/TS 16415 is de maatstaf voor grotere, complexere situaties. Denk aan bouwplaatsen waar meerdere mensen tegelijk werken, of situaties waarbij de ankerpunten vast liggen en niet zomaar verplaatst kunnen worden. In Nederland is de tendens dat CEN/TS 16415 steeds vaker de voorkeur krijgt, vooral vanaf 2,5 meter hoogte, omdat het een hoger niveau van veiligheid garandeert door het hele systeem te bewaken.
Veiligheid in lagen: Preventie, Bescherming en Detectie
Om valbeveiliging echt te begrijpen, moet je kijken naar de drie lagen van veiligheid. Dit is een concept dat vaak terugkomt in de praktijk en helpt bij het kiezen van de juiste norm.
1. Preventie: Voorkomen is beter
Dit is de eerste en beste laag. Het doel? Helemaal niet vallen. Denk aan goede hekwerken langs een dakrand, loopbruggen of het simpelweg afzetten van gevaarlijke zones. Zowel gecertificeerde ankerpunten voor platte daken als CEN/TS 16415 sluiten hierop aan, maar preventie begint altijd met de omgeving veilig maken voordat je überhaupt een harnas aantrekt.
Als preventie niet genoeg is, moet je beschermen. Dit is waar valbeveiliging om de hoek komt kijken.
2. Bescherming: De val opvangen
Hier gaat het om het systeem dat ervoor zorgt dat je niet op de grond valt. NEN-EN 795 zorgt voor de persoonlijke bescherming (je gordel), terwijl CEN/TS 16415 zorgt voor de bescherming van het systeem (de ankerpunten en valdempers). Een goed systeem vangt de val op zonder dat je tegen een obstakel stuit.
Dit is de laatste laag. Wat gebeurt er als het misgaat?
3. Detectie en Respons
Wie ziet het en hoe snel is de hulpdienst ingeschakeld? Hoewel normen zoals CEN/TS 16415 zich richten op de hardware, is ook de training van gebruikers essentieel.
Een gebruiker moet weten hoe hij moet reageren na een val (een hangende situatie) en hoe hij zichzelf in veiligheid kan brengen.
De praktijk: Bestaande bouw en verplichtingen
Een veelgestelde vraag is of deze normen ook gelden voor bestaande gebouwen. Het antwoord is ja, maar met een nuance.
De Arbowet (de Nederlandse wet voor arbeidsomstandigheden) verplicht werkgevers om een veilige werkomgeving te bieden, ongeacht de leeftijd van het gebouw. Voor bestaande bouw kan het lastig zijn om ankerpunten te plaatsen die voldoen aan de strenge eisen van CEN/TS 16415. Toch is de trend dat ook hier steeds meer geëist wordt van het systeem.
Als je in bestaande bouw werkt boven de 2,5 meter, is een risicoanalyse vaak verplicht.
Daarin bepaal je of je genoeg hebt aan een product volgens NEN-EN 795, of dat je een gecertificeerd systeem volgens CEN/TS 16415 nodig hebt. De Inspectie SZW (de arbeidsinspectie) houdt hier toezicht op. Zij kijken niet alleen of je een harnas draagt, maar of het hele veiligheidssysteem klopt. Een certificering volgens CEN/TS 16415 geeft hierbij vaak de doorslag dat je veilig werkt.
Het verschil samengevat
Om het kort en krachtig te houden: Beide normen zijn essentieel voor veilig werken op hoogte.
- NEN-EN 795 gaat over het individuele product (je gordel, je lijn). Het is de basis voor persoonlijke bescherming.
- CEN/TS 16415 gaat over het totale systeem (ankerpunten, dempers, installatie en onderhoud). Het is de standaard voor professionele, grootschalige toepassingen.
Of je nu een klusser bent die zijn dak schoonmaakt of een professional op een grote bouwplaats, begrip van deze normen zorgt ervoor dat je de juiste keuzes maakt. Kies je voor persoonlijke bescherming (NEN-EN 795) of voor een gecertificeerd systeem (CEN/TS 16415)? De juiste keuze hangt af van de hoogte, de risico’s en de omgeving waarin je werkt. Veiligheid is geen toeval, het is een keuze gebaseerd op de juiste normen.
Veelgestelde vragen
Wat is de norm EN 795?
De norm EN 795 richt zich op de persoonlijke valbeveiligingsmiddelen die je draagt, zoals valgordels en vallijnen. Deze norm, die in 2019 is bijgewerkt, zorgt ervoor dat deze producten voldoen aan strenge eisen op het gebied van sterkte en duurzaamheid, zodat ze je veiligheid op hoogte garanderen.
Wat is de CEN/TS 16415-certificering van 2017?
CEN/TS 16415 is een certificering die toont dat een compleet valbeveiligingssysteem, inclusief alle verbindingen, veilig is voor meerdere personen. Deze norm, uit 2017, beoordeelt niet alleen het product zelf, maar ook de integratie en werking van het hele systeem, wat cruciaal is voor een veilige werkomgeving op hoogte.
Welke norm is van toepassing op valbeveiliging?
Afhankelijk van de situatie kies je tussen NEN-EN 795 en CEN/TS 16415. NEN-EN 795 is relevant voor de individuele valbeveiligingsmiddelen die je draagt, terwijl CEN/TS 16415 kijkt naar het complete valbeveiligingssysteem en de interactie tussen de componenten.
Welke 3 vormen van veiligheid zijn er?
Er zijn verschillende manieren om veiligheid te benaderen, waaronder fysieke veiligheid (zoals beschermende kleding), sociale veiligheid (het creëren van een veilige werkomgeving) en online veiligheid (bescherming tegen cyberdreigingen). Deze aspecten zijn belangrijk om een compleet veiligheidsbeeld te krijgen.
Is doorvalbeveiliging verplicht in bestaande bouw?
In oudere woningen zijn lage vensterbanken tot 60 cm hoogte toegestaan. Doorvalbeveiliging in bestaande bouw is verplicht bij ramen die open kunnen en waaronder de borstwering maximaal 60 centimeter is. De doorvalbeveiliging in die ramen moet dan op ten minste 85 cm hoogte zijn.