PBM opslag en onderhoud: levensduur verlengen

Willem Jansen

Gecertificeerd valbeveiliging installatie en keuring expert

Stel je voor: je staat op een bouwplaats, in een fabriekshal of gewoon op je werk. Je veiligheid is je allerbelangrijkste bezit.

Je persoonlijke beschermingsmiddelen, oftewel PBM, zijn je schild tegen de gevaren van alledag.

Van je stevige veiligheidsschoenen tot je onmisbare valbeveiliging, ze zorgen ervoor dat je weer veilig thuiskomt. Maar wat gebeurt er als je die schild na een lange werkdag zomaar in een hoek gooit? Dan verliest hij zijn kracht.

Een verkeerde opslag of gebrekkig onderhoud kan ervoor zorgen dat je dure spullen veel sneller verslijten. En dat is niet alleen zonde van je geld, het is vooral gevaarlijk. In dit artikel lees je precies hoe je je PBM opslaat en onderhoudt, zodat ze langer meegaan en jou blijven beschermen.

Wat Zijn PBM Eigenlijk?

Laten we beginnen bij het begin. PBM staan voor Persoonlijke Beschermingsmiddelen.

Simpel gezegd: alles wat je aantrekt of vasthoudt om jezelf te beschermen tegen letsel of gevaar op de werkvloer.

De Nederlandse Arbeidsinspectie omschrijft het als middelen die de werknemer draagt om bescherming te bieden tegen risico’s. Zonder deze middelen loop je soms letterlijk met je bloot hoofd op de gevaren af. De meest voorkomende PBM zijn:

• Veiligheidsschoenen: Je basis. Ze beschermen je voeten tegen vallende objecten, scherpe materialen en soms elektrische schokken.
• Veiligheidsbrillen: Essentieel voor je ogen tegen rondvliegende deeltjes, stof of chemicaliën.
• Valbeveiliging: Denk aan harnassen en lijnen voor werken op hoogte. Dit is levensreddend.
• Helmen: Beschermen je hoofd tegen impact, van simpele stoten tot zware vallende objecten.
• Handschoenen: Van snijvast tot chemisch bestendig, afhankelijk van je klus.
• Gehoorbescherming: Oordoppen of oorkappen tegen lawaai dat onherstelbare schade aanricht.
• Ademhalingsbescherming: Stofmaskers of ademluchtsets tegen schadelijke dampen en stof.

De Arbowet en Jouw Verantwoordelijkheid

Waarom moet je je hier eigenlijk aan houden? Omdat het niet zomaar een tip is, maar wettelijk verplicht.

De Arbowet (Arbeidsomstandighedenwet) is hier de basis van. Volgens Artikel 3 van deze wet is de werkgever verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving. Dat betekent dat hij goede PBM moet leveren, maar het betekent ook dat jij als werknemer ze moet gebruiken en verzorgen.

Artikel 8 van de Arbowet gaat over het beheersen van risico’s. PBM zijn hierbij je laatste verdedigingslinie.

Als je PBM kapotgaat door slechte opslag, is de bescherming weg. De Arbeidsinspectie controleert hier streng op. Een ongeval door een defect PBM kan leiden tot hoge boetes en juridische ellende voor de werkgever, maar voor jou persoonlijk kan het betekenen dat je (tijdelijk) niet meer kunt werken. Investeren in goed onderhoud is dus pure winst voor iedereen.

Wanneer Moet Je PBM Keuren?

Niet elk PBM moet even vaak gekeurd worden, maar veel cruciale middelen wel. Dit is geregeld in de Warenwet. Laten we helder zijn: keuren is controleren of je PBM nog steeds voldoet aan de veiligheidsnormen.

Hieronder een overzicht van wat je moet weten: Let op: een keuring is geen garantie voor de levensduur.

• Keuringsplichtig: Helmen, veiligheidsschoenen, veiligheidsbrillen, gehoorbescherming, ademhalingsbescherming en bepaalde valbeveiliging. Handschoenen zijn vaak niet keuringsplichtig tenzij ze gebruikt worden voor zeer specifieke gevaarlijke stoffen.
• Frequentie: De meeste PBM moeten minimaal één keer per jaar worden gekeurd door een gekwalificeerde partij. Bij intensief gebruik of blootstelling aan chemicaliën kan dit vaker nodig zijn.
• Aantoonbaarheid: Als werkgever moet je kunnen bewijzen dat je PBM gekeurd zijn. Bewaar de rapporten dus goed.
• Kosten: Een keuring kost geld, maar het is een kleine investering vergeleken met de kosten van een ongeval. Een jaarlijkse keuring van veiligheidsschoenen kost vaak tussen de €15 en €30. Een helmkeuring kan iets duurder zijn door de complexiteit.

Als je je schoenen na de keuring in de brandende zon laat liggen, zijn ze de volgende dag al minder sterk.

De Juiste Opslag: Factoren Die Je Moet Beheersen

Hoe je je PBM opslaat, bepaalt voor een groot deel hoe lang ze meegaan.

Temperatuur en Licht

Materialen zoals rubber, kunststof en textiel zijn gevoelig voor hun omgeving. Zorg dat je rekening houdt met de volgende vijanden: Extremen zijn nooit goed.

Vocht en Chemicaliën

Te hoge temperaturen kunnen rubberen zolen van schoenen laten smelten of verkleven, en kunststof onderdelen van helmen vervormen. Te lage temperaturen maken materialen bros en minder flexibel.

Zonlicht, en dan vooral UV-straling, is een echte boosdoener. Het breekt materialen af, waardoor ze verkleuren en hun sterkte verliezen.

Bewaar je PBM daarom nooit in direct zonlicht op een vensterbank. Vocht is de grootste vijand van veel materialen. Het zorgt voor roest bij metalen onderdelen en schimmel bij textiel en leder. Een vochtige helm is na verloop van tijd een broedplaats voor bacteriën en verliest zijn beschermende werking.

Bewaar PBM bovendien gescheiden van chemicaliën. Een veiligheidsbril die in een bak met oplosmiddelen ligt, is na een tijdje niets meer waard.

Praktische Opslagtips

Zorg voor een schone, droge en goed geventileerde opslagruimte. Gebruik kluisjes of stellingen om je spullen netjes te houden. Merken als Stanley en Dickies bieden handige opbergboxen aan die je PBM stofvrij en beschermd houden.

Hang helmen op aan een haak, zodat ze niet worden platgedrukt. Zorg dat schoenen kunnen ademen en niet in een gesloten plastic zak blijven zitten na een zweetdag.

Onderhoud: Reinigen, Inspecteren en Vervangen

Een PBM die vies is, is een PBM die minder presteert. Vergeet ook niet om als werkgever een PBM inspectielogboek bij te houden; regelmatig onderhoud is niet moeilijk, maar wel cruciaal.

Reinigen

Maak je PBM na gebruik schoon. Gebruik een mild schoonmaakmiddel en lauw water. Vermijd agressieve chemicaliën die het materiaal zelf aantasten, zeker wanneer je een PBM-plan opstelt voor dakonderhoudswerkzaamheden.

Inspecteren

Veiligheidsschoenen kun je het beste borstelen en luchten. Handschoenen die blootgesteld zijn aan olie of vet, moeten direct gereinigd worden.

• Scheuren of barsten in het materiaal.
• Slijtageplekken, zoals een dunne zool of een versleten harnaslijn.
• Losse onderdelen, zoals een kapotte gesp of een niet meer functionerende sluiting.
• Verkleuring, wat vaak wijst op UV-schade of chemische aantasting.

Een schone PBM gaat langer mee en is hygiënischer. Voordat je een PBM opbergt, en voordat je hem weer gebruikt, controleer je hem grondig.

Reparatie en Vervanging

Dit noem je visuele inspectie. Kijk naar: Als je iets ziet wat niet oké is, gebruik het PBM dan niet meer totdat het gerepareerd of vervangen is. Kleine beschadigingen kun je soms zelf repareren, maar wees voorzichtig. Een scheur in een veiligheidsjas dichten met ducttape is vaak maar een tijdelijke oplossing die de veiligheid niet garandeert.

Bij cruciale PBM zoals valbeveiliging geldt: geen compromissen. Als er een draadje los is of een steek is geraakt, vervang het item direct.

De levensduur van PBM verschilt enorm. Een goede kwaliteit valbeveiliging gaat, bij normaal gebruik en goed onderhoud, 5 tot 10 jaar mee. Een goedkope veiligheidsschoen slijt sneller, soms al na een jaar intensief gebruik. Merken als Petzl en MSA staan bekend om hun duurzame kwaliteit, maar ook moet je weten hoe vaak je een valharnas moet vervangen voor optimale veiligheid.

Conclusie

Je PBM zijn je stille helden op de werkvloer. Ze verdienen meer dan alleen het dragen; ze verdienen zorg.

Door ze op de juiste manier op te slaan – koel, droog en beschermd tegen licht en chemicaliën – en door ze regelmatig te reinigen en te inspecteren, verleng je hun levensduur aanzienlijk. Dit bespaart geld, maar belangrijker nog, het verhoogt je veiligheid. Houd je aan de Arbowet, keur je middelen op tijd en wees kritisch op de staat van je uitrusting. Zo zorg je ervoor dat je bescherming nooit het begeeft op het moment dat je het het hardst nodig hebt.