Reddingsmiddelen voor werken op hoogte: evacuatiesets

Willem Jansen

Gecertificeerd valbeveiliging installatie en keuring expert

Stel je voor: je collega hangt aan zijn valbeveiliging, maar kan niet zelfstandig naar beneden komen. Of er is een noodsituatie op een steiger en iemand moet snel en veilig geëvacueerd worden.

Werken op hoogte is voor veel beroepen, van bouw tot elektrotechniek, dagelijkse kost.

De risico’s zijn reëel, maar met de juiste voorbereiding en het juiste materiaal beperk je de kans op ongelukken enorm. Een evacuatieset is hierbij je beste vriend. Het is geen overbodige luxe, maar een essentieel onderdeel van je veiligheidsuitrusting. In dit artikel lees je precies wat een evacuatieset is, welke soorten er zijn en hoe je de juiste keuze maakt.

Wat is een evacuatieset eigenlijk?

Een evacuatieset, soms ook wel ‘rescue pack’ genoemd, is een compleet pakket met materiaal en instructies om iemand die op hoogte vastzit of gewond is geraakt, veilig naar de grond te brengen.

Het is meer dan alleen een stuk gereedschap; het is een gestructureerde oplossing voor een noodsituatie. Deze sets zijn ontworpen voor snelle inzet, zelfs onder moeilijke omstandigheden waar communicatie lastig is. Het doel is simpel: iemand zo snel en veilig mogelijk van hoogte halen zonder extra letsel te veroorzaken.

De basis: Preventie en andere oplossingen

Voordat we dieper ingaan op evacuatiesets, is het goed om te beseffen dat evacuatie altijd de laatste stap is.

De beste oplossing is natuurlijk voorkomen dat iemand in de problemen komt. Dit begint met goed persoonlijk beschermingsmateriaal (PBM): een goed zittend harnas, stevige schoenen en een helm.

Maar zelfs met de beste PBM kan er iets misgaan. Daarom is een evacuatieset de onmisbare back-up. Naast PBM zijn er andere cruciale elementen voor werken op hoogte:

• Werkbescherming: Denk aan stevige ladders, steigers en platforms die voldoen aan de normen, zoals de NEN-EN 131-1 voor steigers.
• Valbeveiliging: Valgordels en valnetten verminderen de impact van een val. Er zijn zelfreddersgordels (SRG) en reddingsgordels (RG) die specifiek zijn ontworpen voor verschillende situaties.
• Communicatie: Een duidelijke communicatielijn is cruciaal. Gebruik radio’s of mobiele telefoons om snel hulp in te schakelen.
• Training: Zonder training is zelfs het beste materiaal nutteloos. Regelmatige oefening in veiligheidsprocedures en reddingsacties is essentieel.

Soorten evacuatiesets: Welke kies je?

Evacuatiesets zijn er in verschillende soorten en maten, afhankelijk van de situatie en de omgeving.

1. Evacuatiestoel (EVAC Chair)

Hieronder de meest voorkomende types: De EVAC Chair is een bekende en veelgebruikte reddingsstoel. Dit type stoel, vaak van merken als Evac, is speciaal ontworpen om een persoon veilig en gecontroleerd van een hoogte te verplaatsen. De stoel heeft een verstelbare rugleuning en een veiligheidsgordel.

2. Sling evacuatiesets

Ideaal voor situaties waarbij iemand slecht ter been is of niet zelf kan lopen. De prijs varieert sterk, maar ligt meestal tussen de €1.500 en €4.000 per stuk, afhankelijk van de specificaties en het merk.

3. Kabel evacuatiesets

Een sling evacuatieset bevat een of meerdere reddingsslinges, een karabiner en soms een hamer.

Met deze sling wordt de persoon op hoogte vastgezet en vervolgens veilig naar beneden getakeld. Voor wie twijfelt over de juiste uitrusting: ken het verschil tussen een positioneringsharnas en een valharnas. Een basisset is al verkrijgbaar vanaf ongeveer €500. Dit type is compact en geschikt voor snelle interventies.

4. Compacte evacuatiesets

Deze sets gebruiken een kabelsysteem om iemand naar beneden te halen. Ze zijn geschikt voor situaties waarbij een ladder of steiger aanwezig is.

Deze sets zijn vaak duurder, met prijzen die kunnen oplopen tot boven de €3.000, maar bieden een zeer stabiele en gecontroleerde afdaling. Deze sets zijn kleiner en lichter, ideaal voor kleinere hoogtes of beperkte ruimtes. Ze bevatten vaak een reddingssling, karabiner en klein gereedschap. Bekijk onze kostenvergelijking voor PBM-sets voor dakonderhoudsteams; handig voor snelle acties zonder zwaar materiaal.

De veiligste manier om iemand met beperkte mobiliteit te evacueren

Het evacueren van iemand die moeilijk ter been is, bijvoorbeeld na een val of door een medische aandoening, vraagt om speciale technieken.

De EVAC Chair is hier vaak de beste keuze. De procedure is als volgt: zet de persoon veilig vast met een reddingssling, plaats de stoel eronder en laat deze gecontroleerd zakken. Belangrijk is dat je rustig en gestructureerd werkt, ondersteund door getrainde collega’s. Dit proces is complex en potentieel gevaarlijk, dus doe het alleen als je weet wat je doet. Regelmatige training is hier onmisbaar.

Is een EVAC Chair verplicht?

De vraag of een evacuatieset verplicht is, hangt af van de specifieke situatie en de geldende wetgeving. In Nederland is er geen wet die expliciet voorschrijft dat je een EVAC Chair moet hebben, maar de Arbeidsomstandighetenwet (Arbowet) vereist dat werkgevers passende maatregelen nemen om de veiligheid van hun werknemers te waarborgen.

Dit betekent dat je als werkgever de risico’s van werken op hoogte moet beoordelen en een PBM-plan moet opstellen voor dakonderhoudswerkzaamheden, inclusief het beschikbaar stellen van evacuatiesets.

De Branchevereniging Bouw (BVO) geeft aanbevelingen voor het gebruik van evacuatiesets in de bouwsector. Raadpleeg altijd een veiligheidsexpert om te bepalen welke evacuatieset het beste past bij jouw specifieke situatie.

Drie hoofdprocedures voor evacuatie

Er zijn drie belangrijke methoden voor evacuatie:

• Sling evacuatie: Gebruik van reddingsslinges om iemand naar beneden te takelen.
• Kabel evacuatie: Gebruik van een kabelsysteem voor een stabiele afdaling.
• Directe evacuatie met EVAC Chair: De meest voorkomende methode voor het veilig verplaatsen van personen met beperkte mobiliteit.

Onderhoud en inspectie van evacuatiesets

Goed onderhoud is essentieel voor de betrouwbaarheid van je evacuatieset. Controleer regelmatig de staat van het materiaal, vervang versleten onderdelen en voer periodieke tests uit. De Branchevereniging Bouw (BVO) geeft richtlijnen voor onderhoud en inspectie.

Over het algemeen wordt aanbevolen om evacuatiesets minimaal één keer per jaar te laten inspecteren door een gekwalificeerd persoon.

Volg altijd de instructies van de fabrikant op. De kosten voor onderhoud en inspectie variëren, maar een jaarlijkse check kost meestal tussen de €100 en €300.

Een kleine investering voor de veiligheid van je team. Met deze informatie ben je goed voorbereid op het kiezen en gebruiken van evacuatiesets. Veilig werken op hoogte begint bij bewustzijn, de juiste uitrusting en regelmatige training. Zorg dat je altijd paraat bent voor het onverwachte.